Translation

Ψαρά, το νησί του ολοκαυτώματος

Ελλάδα Νησιά Αιγαίου Πελάγους

Τα Ψαρά ή τα Ψύρα ή Ψυρίη, ανήκουν στο Δήμο Ψαρών και βρίσκονται ΒΔ. της Χίου, στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Η αρχαιότερη γνωστή μαρτυρία, σχετικά με το όνομα Ψυρ(ρ)ίη, είναι στην Οδύσσεια του Ομήρου, όπου αναφέρεται στη διήγηση του Νέστωρα, στο επεισόδιο του Νόστου. Αναφέρεται επίσης από τον Στράβωνα ως τα Ψύρα. Τα Ψαρά έχουν κατοικηθεί από τη Μυκηναϊκή περίοδο και οι κάτοικοί τους ζούσαν κυρίως από τη θάλασσα. Το νησί έχει έκταση 42 kmκαι το μήκος των ακτών του υπολογίζεται στα 45 km.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ (1793 – 1877)

Ο Κανάρης γεννήθηκε το 1793 στα Ψαρά όπου και μεγάλωσε. Επειδή έμεινε πολύ μικρός ορφανός από πατέρα έπιασε δουλειά στο εμπορικό πλοίο του θείου του, Μπουρέκα. Μετά το θάνατο του θείο του ανέλαβε καπετάνιος στο πλοίο, σε ηλικία 20 ετών. Όταν έμαθε ότι ξέσπασε η επανάσταση στη Μολδαβία από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, έσπευσε αυθόρμητα να πάρει μέρος στον πρώτο πολεμικό στόλο των Ψαριανών, υπό τον Ναύαρχο Νικόλαο Αποστόλη, ο οποίος ανήκε στη Φιλική Εταιρεία. Τον Ιούνιο του 1822, μετά την τουρκική σφαγή στη Χίο, ο Κανάρης μαζί με τον Αντρέα Πιπίνο, έβαλαν μπουρλότο και ανατίναξαν την τουρκική ναυαρχίδα του Καρά Αλή. Μεταξύ των θυμάτων ήταν και ο Καρά Αλής, ο επικεφαλής του τουρκικού στρατού που έσφαξε τους κατοίκους της Χίου. Αυτό βοήθησε πολύ την Ελληνική Επανάσταση και ο Κανάρης αντιμετωπίστηκε ως ήρωας. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, από τον τουρκικό ζυγό, πήρε το βαθμό του Ναυάρχου και στη συνέχεια έγινε υπουργός των Ναυτικών και πρωθυπουργός. Πέθανε στην Αθήνα στις 3 Σεπτεμβρίου του 1877 και η ταφή του έγινε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, όπου σώζεται έως και σήμερα ο τάφος του.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ (1770 – 1828)

Γεννήθηκε στα Ψαρά και υπήρξε Ναύαρχος και αρχηγός του στόλου των Ψαριανών. Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία, ως επικεφαλής του Ψαριανού στόλου, ήταν η βύθιση ενός και η αιχμαλωσία 4 τουρκικών πλοίων κοντά στην Σμύρνη, στα μέσα Απριλίου του 1821. Ο Ν. Αποστόλης διέθεσε για τον απελευθερωτικό αγώνα 6 πλοία καθώς και μεγάλα χρηματικά ποσά. Είχε αποκτήσει σημαντική περιουσία ως αρχιπλοίαρχος και εκπρόσωπος της ναυτιλιακής εταιρίας του οίκου Ράλλη από τη Χίο, ο οποίος είχε έδρα στο Άμστερνταμ. Το 1810 ίδρυσε στα Ψαρά το Ναυτικό Επιμελητήριο. Πέθανε στην Αίγινα, εξαντλημένος από τις κακουχίες, σε ηλικία 57 ετών και τα οστά του μεταφέρθηκαν στην Ι.Μ. Κοιμήσης της Θεοτόκου, στον Πόρο.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ (1790 – 1855)

Γεννήθηκε στα Ψαρά το 1790 και υπήρξε Ναύαρχος κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Πυρπόλησε το τούρκικο «Καπτάν Μπέχτας», των 74 πυροβόλων, στην Ερεσό της Λέσβου, στις 27 Μαΐου 1821, εγκαινιάζοντας έτσι τη δράση των πυρπολικών στον κατά θάλασσα αγώνα, τα οποία αποτέλεσαν ένα από τα σημαντικότερα ναυτικά όπλα των Ελλήνων. Το όνομα Παπανικολής έχει δοθεί στα υποβρύχια Παπανικολής Ι και Παπανικολής ΙΙ του ελληνικού πολεμικού ναυτικού, προς τιμήν του αγωνιστή.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΑΚΗΣ (1745 – 1825)

Γεννήθηκε στα Ψαρά το έτος 1745 και από μικρός ακολούθησε το ναυτικό επάγγελμα. Πήρε μέρος στην επανάσταση του 1770, αφού μετέτρεψε το εμπορικό του πλοίο σε καταδρομικό. Ως άνθρωπος διακρίνονταν για την τιμιότητα του και τη φιλανθρωπία του. Ο Βαρβάκης εγκαταστάθηκε στο Άστραχαν, κοντά στην Κασπία, όπου εμπορεύθηκε το χαβιάρι και πλούτισε. Ένα μεγάλο μέρος από τα πλούτη του το διέθεσε για την κατασκευή κοινωφελών έργων. Κατασκεύασε μια διώρυγα στο Άστραχαν, τη γέφυρα στο Βόλγα ποταμό, έχτισε σχολεία, λουτρά κ.ά. Για όλα αυτά η ρώσικη κυβέρνηση τον τίμησε και τον κατέταξε στη τάξη των Ευγενών. Ο Βαρβάκης ποτέ δεν ξέχασε το νησί που γεννήθηκε ούτε έπαψε να ενδιαφέρεται για την απελευθέρωση της πατρίδας του. Έστελνε πολεμοφόδια, τροφές και χρήματα.

Όταν έγινε η καταστροφή των Ψαρών, ο Βαρβάκης ήταν στην Βιέννη. Αμέσως, φόρτωσε ένα καράβι με ρούχα και τροφές, με προορισμό τη Μονεμβάσια, όπου εκεί βρίσκονταν σε άθλια κατάσταση πολλοί Ψαριανοί που είχαν διασωθεί. Πέθανε στη Ζάκυνθο, αφού αρρώστησε, στις 12 Ιανουαρίου 1825.Ο θάνατος του λύπησε όλους τους Έλληνες και ιδιαίτερα τους Ψαριανούς που έχασαν τον προστάτη τους. Στη διαθήκη του άφησε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας, σε κοινωφελής σκοπούς, για την ίδρυση σχολείου και για την ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης πόλης των Ψαρών. Το ελληνικό κράτος ανακήρυξε τον Βαρβάκη, Εθνικό Ευεργέτη.

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΨΑΡΩΝ – ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

  • 16 Ιουνίου 1824, ο τουρκικός στόλος φάνηκε στις ακτές του νησιού.
  • 21 Ιουνίου 1824, ημέρα Σάββατο, τουρκικά πλοία προσεγγίζουν το απότομο ακρωτήρι Μαρκάκη, Β. των Ψαρών. Εκεί 3.000 Τούρκοι έσφαξαν τους νησιώτες που προσπάθησαν να ανακόψουν τη μετάβασή τους στο νησί. Ο εχθρός μη βρίσκοντας αντίσταση προχωράει προς το εσωτερικό του νησιού. Η μάχη των Ελλήνων ήταν άνιση και οι Τούρκοι κατάφεραν να φτάσουν στο περίβολο του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου και να σφάξουν τους γέροντες και τα γυναικόπαιδα που είχαν καταφύγει εκεί. Αφού λεηλάτησαν την εκκλησία στο τέλος την έκαψαν. Το ίδιο έγινε και στον Ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, όπου αφού έσφαξαν τις γυναίκες και τα παιδιά, κατέστρεψαν και λεηλάτησαν την εκκλησία. Ολόκληρο το νησί ήταν κατεστραμμένο εκτός από τη χερσόνησο στο Παλαιόκαστρο, στο οποίο είχαν καταφύγει, περίπου 120 Ψαριανοί.
  • 22 Ιουνίου 1824, ημέρα Κυριακή, ο Τούρκος Χοσρέφ Πασάς, διατάζει την κυρίευση της χερσονήσου στο Παλαιόκατρο, εκεί όπου οι Ψαριανοί είχαν δημιουργήσει ένα μικρό φρούριο, με κανόνια και πυριτιδαποθήκη. Σε αυτό το μικρό οχύρωμα, είχαν καταφύγει οι υπόλοιποι νησιώτες για να γλυτώσουν από τους εισβολείς. Ο Ψαριανός, Αντώνιος Βρατσάνος, ως επικεφαλής της ομάδας των Ελλήνων, προκειμένου να υπερασπιστεί την τιμή τους, όταν πλέον η μάχη με τον εχθρό ήταν μάταιη, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη του φρουρίου, με αποτέλεσμα να ανατιναχθούν όλοι όσοι ήταν εκεί, Έλληνες και Τούρκοι. Η περιοχή αυτή ονομάστηκε μετέπειτα Μαύρη Ράχη.

Η ανατίναξη των Ψαρών θα μείνει στην ιστορία της χώρας για πάντα. Χαρακτηριστικό είναι το επίγραμμα του Σολωμού:

«Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη,
περπατώντας η δόξα μονάχη
μελετά τα λαμπρά παλικάρια
και στην κόμη στεφάνι φορεί
γινωμένο από λίγα χορτάρια
που ‘χαν μείνει στην έρημη γη…
»

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

  • Η ΜΑΥΡΗ ΡΑΧΗ, είναι η χερσόνησος του Παλαιόκαστρου, Δ. του λιμανιού. Ονομάστηκε έτσι για να θυμίζει την αυτοθυσία των Ψαριανών κατά την εισβολή των Τούρκων στο νησί, το 1824. Θα δείτε το Μνημείο των Πεσόντων και μερικά τείχη που θυμίζουν το φρούριο που στήθηκε ως οχύρωμα την εποχή εκείνη. Εδώ υπάρχουν δυο ναοί σε ένα κτίσμα, της Αγίας Άννας και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.

  • ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΑ(1770) είναι ο Καθεδρικός Ναός του νησιού, κτισμένος πάνω στα ερείπια παλαιοχριστιανικού ναού. Είναι τύπου τρίκλιτη βασιλική με τρούλο.
  • Ι.Ν.ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, άρχισε να κτίζεται το 1785 και ολοκληρώθηκε τη χρονιά που γεννήθηκε ο Κανάρης (1793). Καταστράφηκε το 1824 και ανακαινίστηκε το 1863, όταν μετά την καταστροφή, οι Ψαριανοί άρχισαν να ξαναμαζεύονται στο νησί τους. Ο Ναός έχει διαστάσεις 28Χ14Χ24 και για  το φωτισμό του είχαν σχεδιαστεί 67 παράθυρα και 8 πόρτες. Τα μάρμαρα που χρησιμοποιήθηκαν στο Ναό τα έφεραν οι Ψαριανοί από τα Θυμιανά της Χίου, από τα άλλα νησιά του Αιγαίου αλλά και από τη Θεσσαλία και Μάλτα. Τα πολύτιμα Ιερά Σκεύη του Ναού, που τα  είχε δωρίσει ο έμπορος, Βαρβάκης, όλα λεηλατηθήκαν κατά την καταστροφή του νησιού το 1824. Από αυτά σώθηκε μόνο το Ιερό Ευαγγέλιο. Αξίζει να ανέβει κανείς τα 60 σκαλοπάτια και να επισκεφτεί την εκκλησία που προσκύνησε ο Κανάρης πριν ξεκινήσει για το μεγάλο κατόρθωμά του.

   

  • ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ, (1780) Αγιορείτικος Ναός, αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Βρίσκεται πίσω από το βουνό του Προφήτη Ηλία, περίπου 10 km από τη Χώρα και η πρόσβαση γίνεται από τον μοναδικό ασφαλτοστρωμένο δρόμο του νησιού. Ιδρυτές του Μοναστηριού ήταν οι μοναχοί του κινήματος των «Κολλυβάδων» του Αγίου Όρους, γι΄αυτό ο Ναός είναι σε σχέδιο Αγιορείτικο. Ο Ναός είναι τύπου τετρακιόνιος, με τρούλο και το Καθολικό έχει διάσταση 18,30Χ12,50. Μέσα στο Ναό υπάρχουν δυο παρεκκλήσια, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και του Συμεών, του Νέου Θεολόγου. Εξωτερικά υπάρχει Ναός αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα, κελιά, βοηθητικοί χώροι και ένα αλώνι. Στην καταστροφή του νησιού, οι Τούρκοι έβαλαν φωτιά για να καταστρέψουν το Μοναστήρι, έκαψαν τη βιβλιοθήκη, με τα χειρόγραφα που μαρτυρούσαν την κτίση της και να το λεηλάτησαν. Σήμερα στη βιβλιοθήκη της Μονής σώζονται σπάνια χειρόγραφα και ιερατικά βιβλία τυπωμένα στην Βενετία και στην Μόσχα. Το Μοναστήρι ανοίγει μόνο το Σάββατο και την Κυριακή και αξίζει να έρθετε εδώ για να θαυμάσετε την καταπληκτική θέα στο Αιγαίο.

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΑΔΩΝ

Το 1754 μ.Χ. οι μοναχοί της αγιορείτικης Σκήτης της Αγίας Άννας, που εργάζονταν για την ανοικοδόμηση Ναού της Σκήτης και το Σάββατο, αποφάσισαν να μην τελούν τα μνημόσυνα την ημέρα του Σαββάτου, σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση, που ίσχυε σε όλο το Άγιο Όρος, αλλά την Κυριακή μετά την Θεία Λειτουργία.

Κάποιοι μοναχοί του Αγίου Όρους, οι οποίοι αντέδρασαν με την απόφαση αυτή, δηλαδή στην τέλεση των μνημόσυνων από το Σάββατο την Κυριακή, καθώς θεώρησαν ότι δεν ταιριάζει με τον πανηγυρικό χαρακτήρα της ημέρας, ειρωνικά ονομάστηκαν «Κολλυβάδες» και εκδιώχτηκαν από το Άγιο Όρος.

Ο ιεροδιάκονος Νεόφυτο Καυσοκαλυβίτη, που ήταν τότε καθηγητής στην Αθωνιάδα Σχολή άρχισε έναν δογματικό αγώνα εναντίον των «Αντικολλυβάδων», όπως ονομάστηκαν. Ο ιεροδιάκονος Νεόφυτος ήταν και ο ιδρυτής του κινήματος των «Κολλυβάδων», όπου μαζί με τον Αθανάσιο από την Πάρο, το Νικόδημος τον Αγιορείτη και τον Μακάριο Νοταρά, από την Κόρινθο, δημιούργησαν μία φιλοκαλική αναγέννηση στην Ορθόδοξη Εκκλησία (18ος αι.). Περί της τέλεσης των μνημοσύνων έγιναν δύο Σύνοδοι. Η 1η Σύνοδος, με εντολή του Πατριαρχείου, έγινε στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους (1774 μ.Χ.), όπου αναθεμάτισε τους «Κολλυβάδες». Η 2η  Σύνοδος, έγινε στην Κωνσταντινούπολη (1776 μ.Χ.), επί Οικουμενικού Πατριάρχη, Σωφρονίου Β΄ αφόρισε τους αρχηγούς των «Κολλυβάδων», μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν και ο ιερομόναχος Αγάπιος ο Κύπριος, ενώ έδιωξε και εξόρισε τον Άγιο Αθανάσιο από την Πάρο. Το 1785 μ.Χ. ο Πατριάρχης Γαβριήλ Δ΄, αθώωσε τον Άγιο Αθανάσιο. Η τελική δικαίωση των «Κολλυβάδων», έγινε τον Αύγουστο του 1819 μ.Χ., από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄.

Οι «Αντικολλυβάδες», οι οποίοι ήταν περισσότεροι στον αριθμό, χρησιμοποιούσαν βίαια μέσα εναντίον των «Κολλυβάδων», όπου με την υποστήριξη ορισμένων Πατριαρχών, αφού δεν κατάφεραν να  καταπνίξουν το κίνημα, κατάφεραν να τους διώξουν από το Άγιο Όρος. Οι περισσότεροι Αγιορείτες Πατέρες που εξορίστηκαν ή αυτοεξορίστηκαν από το Άγιο Όρος πήγαν σε νησιά του Αιγαίου, που βρίσκονταν κοντά στον Άθω.

Ο ιερομόναχος Νήφων ο Χίος μαζί με τους μοναχούς,  Γρηγόριο, Αγαθάγγελο, Ανανία και Ιωσήφ αφού πέρασαν για αρκετά χρόνια στην Σάμο, Πάτμο και Ικαρία κατέληξαν στη Σκιάθο, όπου ο Νήφων ίδρυσε την περίφημη Κοινοβιακή Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (1794 μ.Χ.), η οποία αποτέλεσε το βασικότερο κέντρο των «Κολλυβάδων», εκτός του Αγίου Όρους. Σε αυτήν τη Μονή γαλουχήθηκαν από τους «Κολλυβάδες», οι δύο λογοτέχνες από τη Σκιάθο, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης (μετέπειτα μοναχός Ανδρόνικος) και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.

Ο Άγιος Μακάριος ο Νοταράς και ο Άγιος Αθανάσιος από Πάρο, περιφερόταν συνεχώς στα νησιά του Αιγαίου και ιδίως στη Χίο.
Ο Άγιος Αρσένιος ο Νέος, μαζί με τον πνευματικό του πατέρα Δανιήλ έφυγαν από το Άγιο Όρος και πήγαν στην Πάρο, Σίκινο και Φολέγανδρο. Στην Πάρο ο Άγιος Αρσένιος, παρέμεινε στην Μονή του Αγίου Γεωργίου, όπου έγινε ηγούμενος της. Λόγω της προσφοράς τους και της αγιοσύνη τους η Εκκλησία τους ανακήρυξε Άγιους.

  • ΠΡΟΤΟΜΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΝΑΡΗ, στη θέση που βρισκόταν το σπίτι του, κάτω από τον Άγιο Νικόλαο.
  • ΚΟΝΑΚΙ,(1810),  παραδοσιακό κτίριο, από λαξευμένο πωρόλιθο, ιδιοκτησίας του Ναύαρχου, Ν. Αποστόλη. Η μοναδικότητά του έγκειται στον συνδυασμό διαφορετικών αρχιτεκτονικών στοιχείων, διαφορετικών από το νησιώτικο τύπο σπιτιών. Από το 1810 έως την καταστροφή των Ψαρών το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως Ναυτικό Επιμελητήριο. Από το έτος 1824 και σε όλη τη διάρκεια της τούρκικης κατοχής, έως την 21η Οκτωβρίου 1912, οι Τούρκοι το χρησιμοποιούσαν ως Διοικητήριο (Κονάκι). Μετά την απελευθέρωση των Ψαρών (1912) έως και το 1928 έγινε το πρώτο Δημοτικό σχολείο, το Παλαιό σχολείο, για τους ντόπιους. Σήμερα γίνονται ενέργειες από το Δήμο να μετατραπεί σε Μουσείο.

  • ΦΑΡΟΣ, κατασκευάστηκε το 1909 από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και εντάχθηκε στο Ελληνικό Φαρικό Δίκτυο, μετά την απελευθέρωση των Ψαρών (1912). Βρίσκεται στα ΝΑ. του νησιού, 200 μ. από το ακρωτήριο Άγιος Γεώργιος. Πρόκειται για κυκλικό πύργο, ύψους 14,5 μ. που περιλαμβάνει γραφείο, κοιτώνα για το φαροφύλακα, κουζίνα, αποθήκη και WC. Είναι επισκέψιμος και για να τον ανέβετε, υπάρχουν 35 πέτρινα σκαλοπάτια και 8 σιδερένια, που θα σας οδηγήσουν στον κυκλικό εξώστη, εκεί που βρίσκεται ο μηχανισμός του Φάρου με τη λυχνία.

  • ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΙ ΤΑΦΟΙ, (1300 – 1190 π.Χ.), έξω από τη Χώρα, στη θέση «Αρχοντίκι». Κατά τις ανασκαφές, ερευνήθηκαν συνολικά 162 τάφοι, μεταξύ των οποίων ένας θολωτός που αποδίδεται σε ήρωα, του οποίου η λατρεία εντοπίστηκε λίγα μέτρα νοτιότερα. Σε μικρή απόσταση από τη νεκρόπολη αποκαλύφθηκε Μυκηναϊκός οικισμός.
  • ΣΠΙΤΑΛΙΑ, βρίσκονται δίπλα στην θάλασσα, κοντά στον οικισμό, κατάλοιπο της λέξης hospital = νοσοκομείο. Ήταν παλιά λοιμοκαθαρτήρια στα οποία έπρεπε να παραμείνουν οι Ψαριανοί γυρνώντας από τα ταξίδια τους, μήπως κι εκδηλωθεί κάποια αρρώστια. Και μόνο όταν αποδεικνυόταν ότι ήταν υγιείς τους επιτρέπονταν να πάνε στις οικογένειες τους. Αποτελούνται από 5 δωμάτια, τα οποία είναι πετρόκτιστα, λιτά, με θολωτές σκεπές και τζάκι σε κάθε χώρο. Το 1976 ο Ε.Ο.Τ. πήρε τα λοιμοκαθαρτήρια και ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη, την ανακαίνισή τους. Το παλαιά λοιμοκαθαρτήρια τώρα είναι εστιατόριο.

  • ΔΑΣΚΑΛΕΙΟ, είναι μία βραχονησίδα, Ν. από την περιοχή «Αρχοντίκι». Ονομάσθηκε έτσι γιατί τα παλιά  χρόνια υπήρχε σχολείο στο οποίο είχαν τη δυνατότητα να πηγαίνουν σχεδόν αποκλειστικά οι άρχοντες. Εδώ μπορείτε να έρθετε μόνο με δικό σας σκάφος.
  • ΑΪ-ΝΙΚΟΛΑΚΙ, είναι το μικρό νησάκι απέναντι από το Δασκαλειό. Έχει ονομαστεί έτσι από το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου που υπάρχει εδώ. Ολόκληρο το νησάκι αυτό, είναι ποτισμένο με το αίμα των Ψαριανών. Τα ίχνη του αιματοβαμμένου σώματος, που φαίνονται αμυδρά στο δάπεδο της εκκλησίας, μαρτυρούν ότι κάποιος αφανής ήρωας έχασε τη ζωή του εδώ κατά την καταστροφή του νησιού. Εδώ μπορείτε να έρθετε μόνο με δικό σας σκάφος.
  • ΜΟΝΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ, το τέμπλο της οποίας το οποίο έχει φιλοτεχνήσει ο Γ. Λούρος αγιογράφος από την Χίο, χρησιμοποιώντας σχέδια από τα κεντήματα των Ψαριανών νοικοκυρών. Ο ίδιος έχει επιμεληθεί και τις τοιχογραφίες του Μοναστηριού αλλά και της εκκλησίας του Αγίου Θύμιου.
  • ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΜΠΟΣ & ΒΟΥΡΛΙΕΣ. Στις περιοχές αυτές θα συναντήσετε τα περισσότερα ξωκλήσια του νησιού. Χαρακτηριστικό γνώρισμα των Ψαρών είναι τα 67 εξωκλήσια, τα οποία ανήκουν στην ενορία αλλά συντηρούνται από τους κατοίκους καθώς κάθε οικογένεια έχει αναλάβει να φροντίζει από ένα εκκλησάκι.
  • Ι.Ν. ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΒΑΤΟΥΣΑΙΝΑΣ, βρίσκεται Β. του νησιού, σε απόμερο σημείο. Σύμφωνα με την παράδοση, είναι ο παλιότερος Αγιορείτικος ναός των Ψαρών. Σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει πάνω από την είσοδο, ο ναός ανακαινίσθηκε στις 10 Ιουνίου 1808. Είναι ένας μονόχωρος, ορθογώνιος ναός  με τρούλο και νάρθηκα στο δυτικό μέρος, καλυμμένος με σταυροθόλιο. Η κάλυψη είναι και εδώ με σχιστόπλακες πάνω από οριζόντιο περιφερειακό γείσο. Ο τρούλος σχηματίζει οκτάπλευρο τύμπανο με ισάριθμα τοξωτά τυφλά παράθυρα, από τα οποία διαγράφονται εξωτερικά τα έξι. Στα ΒΔ. του ναού σώζονται κάποια από τα κελιά.

ΓΙΟΡΤΕΣ – ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ – ΕΘΙΜΑ

  • Μνήμη του Ολοκαυτώματος των Ψαρών, τιμάται κάθε χρόνο, συνήθως την τελευταία Κυριακή του Ιουνίου. Στο νησί λαμβάνουν χώρα πολλές εορταστικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως ομιλίες, εκθέσεις, συναυλίες κλπ. Επιπλέον, στη Μαύρη Ράχη, γίνεται Πανηγυρικός Εσπερινός, στο εκκλησάκι της Αγίας Άννας και του Αγίου Ιωάννη, μετά ακολουθεί τρισάγιο στο Μνημείο των Πεσόντων, απαγγελία ποιήματος – προσκλητήριο νεκρών και τέλος ρίψη στεφάνου στον τόπο της θυσίας.
  • Γιορτή Ψαρά, κάθε χρόνο, το 1ο Σάββατο της γιορτής των Αγίων Αποστόλων (Ιούλιος), στο νησάκι, Αϊ Νικολάκι. Όλοι οι ψαράδες του νησιού, με τα ψαροκάικα γεμάτα κόσμο, πηγαίνουν στο νησάκι. Γίνεται δοξολογία, ενώ προσφέρονται από τον Σύλλογο Αλιέων ούζο, μεζέδες και φρέσκα θαλασσινά.
  • Βαρβάκεια, (Ιούλιο), γίνονται διάφορες εκδηλώσεις από τον Μορφωτικό και Εξωραϊστικό Σύλλογο Ψαρών «Ο  Κωνσταντίνος Κανάρης», όπως έκθεση βιβλίου, θεατρικές και παραδοσιακές χορευτικές παραστάσεις, έκθεση αγροτικών προϊόντων κλπ.
  • Έθιμο της Καθόδου της Εικόνας της Παναγίας, κάθε χρόνο στις 31 Ιουλίου οι κάτοικοι βιώνουν το ωραιότερο έθιμο του νησιού, δηλαδή την Κάθοδο της Ιεράς Εικόνας της Κοιμήσης της Θεοτόκου, από το Μοναστήρι στο Ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα. Η πορεία είναι νυχτερινή και ξεκινάει από τη Χώρα, όταν το ρολόι χτυπήσει 12 τα μεσάνυχτα, με κατεύθυνση το Μοναστήρι. Μετά από 3 ώρες πορείας, οι κάτοικοι φτάνουν στο Μοναστήρι όπου περιμένουν να ξημερώσει. Μόλις ξημερώσει  παίρνουν την Ιερή Εικόνα και επιστρέφουν πίσω στη Χώρα, στο Ναό της Μεταμόρφωσης. Η Εικόνα παραμένει στο Ναό μέχρι τις 6 Αυγούστου, που είναι και η γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα και μετά από περιήγηση στα σπίτια του οικισμού, για ευλογία, επιστρέφει πίσω στο Μοναστήρι.
  • Πανηγύρι Κοίμησης της Θεοτόκου (15 Αυγούστου). Από την παραμονή της γιορτής, 14 Αυγούστου, ο κόσμος πηγαίνει στο Μοναστήρι της Παναγίας, για τη Θεία Λειτουργία. Στη συνέχεια, βγαίνουν έξω από το Μοναστήρι, στο αλώνι, όπου αναβιώνει το «Έθιμο του Αλωνιού». Μετά τον Εσπερινό, η εκκλησία προσφέρει στους προσκυνητές, που νηστεύουν, ρεβίθια.

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ – ΤΟ ΑΛΩΝΙ

  • Έθιμο Αλωνιού (14 Αυγούστου), γίνεται η αναβίωση του «Έθιμου του Αλωνιού», στο αλώνι του Μοναστηρίου της Παναγίας, με την προσφορά δωρεάν μεζέδων και ούζου στους επισκέπτες.
  • Αθλητικές & Πολιτιστικές Εκδηλώσεις, (Αύγουστος), από το Σύλλογο «Αδελφότητα Ψαριανών», στις οποίες περιλαμβάνονται αγώνες beach volley, ποδοσφαίρου, ποδηλασίας και τσουβαλοδρομίες, στην παραλία Κατσούνης.
  • Καλοκαιρινός Χορός, (15 Αυγούστου), της «Αδελφότητας Ψαριανών».
  • Αστρονομία στον Αρχαιολογικό χώρο Αρχοντίκι, στον αρχαιολογικό χώρο στη θέση «Αρχοντίκι», κατά την Αυγουστιάτικη πανσέληνο. Οι εκδηλώσεις γίνονται με τη συνεργασία του Δ. Ψαρών και του Συλλόγου Αστρονομίας Χίου. Περιλαμβάνουν, ξενάγηση στον Αρχαιολογικό Χώρο, ομιλία για την μυθολογία της Σελήνης και την ιστορία της Αστρονομίας στην αρχαιότητα, παρακολούθηση της Σελήνης με τηλεσκόπια και στο τέλος ακολουθεί συναυλία ελληνικού τραγουδιού.

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ 

Στα Ψαρά δεν υπάρχουν άγρια ζώα, όπως αλεπούδες, κουνάβια και ερπετά. Για τα φίδια, η παράδοση λέει ότι όταν ένας παπάς πήγε να κάνει λειτουργία σε ένα εξωκλήσι στην Αγία Κιουρά (Αγία Ματρόνα) είδε ότι υπήρχε ένα φίδι μέσα στο δισκοπότηρο. Το καταράστηκε και από τότε, ως δια μαγείας, όλα τα φίδια που υπήρχαν στο νησί εξαφανίστηκαν.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

  • παραλία Κάτω Γιαλού, βρίσκεται κάτω από τη Μαύρη Ράχη, στην περιοχή του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου. Έχει μικρό βοτσαλάκι και είναι αρκετά ήσυχη. Η πρόσβαση γίνεται με Ι.Χ., μηχανάκι αλλά και με τα πόδια, καθώς είναι κοντά στον οικισμό. Από εδώ έχετε θέα το νησί Αντίψαρα.
  • παραλία Κατσούνης, βρίσκεται Α. της Χώρας και είναι η πιο κοσμική παραλία του νησιού. Αμμώδης, οικογενειακή, με ρηχά νερά. Εδώ, κάθε καλοκαίρι, γίνονται αγώνες ποδοσφαίρου και beach volley. Μπορείτε να έρθετε με τα πόδια καθώς είναι πολύ κοντά στη Χώρα.

  • παραλία Αγία Κυριακή και Λαζαρέττα, είναι στη συνέχεια της παραλίας Κατσούνης, με άμμο και μικρό βοτσαλάκι. Μπορείτε να έρθετε με Ι.Χ. ή με τα πόδια, καθώς η απόσταση από τον οικισμό είναι 1 km.
  • παραλία Λάκκα, βρίσκεται στο δρόμο που οδηγεί στο Μοναστήρι της Παναγίας και μπορείτε να έρθετε από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο, 3 km από τη Χώρα. Σε κοντινή απόσταση από την παραλία βρίσκονται οι βραχονησίδες Νησοπούλα και Άι Νικολάκι, όπου προσεγγίζονται μόνο με σκάφος.

  • παραλία Αρχοντίκι, βρίσκεται κοντά στη Λάκκα και τις χωρίζει μια μικρή χερσόνησος. Πρόκειται για μια πανέμορφη παραλία που συνδυάζει άμμο και βότσαλο και μπορείτε να έρθετε από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Σε απόσταση 100 μ. περίπου από την ακτή βρίσκεται το νησάκι Δασκαλειό.
  • παραλία Φτελιό, στην ομώνυμη κοιλάδα. Η μεγάλη παραλία που θα συναντήσετε έχει απότομα βαθιά νερά και μπορείτε να έρθετε από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο με δικό σας μεταφορικό μέσο.
  • παραλία Φανάρι, στην περιοχή Λιβάδια, όπου υπάρχει ένα από τα παλαιότερα ξωκλήσια, αυτό του Αγίου Γεωργίου.
  • παραλία Λήμνου, μετά τον Αχλαδόκαμπο και τις Βουρλίες. Είναι μια υπέροχη παραλία, έχει άμμο και βοτσαλάκι και απέχει, 4 km από τη Χώρα.

ΔΙΑΜΟΝΗ – ΦΑΓΗΤΟ

Τα καταλύματα στο νησί των Ψαρών είναι :

ΕΝΑΛΙΟΝ, τηλ.: 2274061334, 6936467925, 4 δωμάτια

ΚΑΤΩ ΓΙΑΛΟΣ, τηλ.: 2274061178, 694575532, 5 δωμάτια, www.katoyialos.gr

PSARA STUDIO, τηλ.: 2274061180, 6977589804. Διαθέτει 15 δωμάτια και στο ισόγειο λειτουργεί η καφετέρια «Γραικικό», (2274061386) για καφέ, ποτό και σνακ.

Για φαγητό και ποτό, στο εστιατόριο «Σπιτάλια», στο παλιό λοιμοκαθαρτήριο, λίγο πιο έξω από τον οικισμό.

ΤΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «ΣΠΙΤΑΛΙΑ»

Στη Μαύρη Ράχη θα φάτε στο «Altabaran» και στη παραλία του Πέρα Γιαλού, στο «Ηλιοβασίλεμα». Εκτός από τα παραπάνω καταλύματα, υπάρχουν μερικά ακόμα ενοικιαζόμενα δωμάτια, για τα οποία θα πρέπει να απευθυνθείτε στο Δήμο Ψαρών και στο πρακτορείο ταξιδίων, Psara Travel.

ΠΡΟΣΒΑΣΗ

Η πρόσβαση στο νησί γίνεται από το λιμάνι του Πειραιά, με το πλοίο Blue Star Ferries. Επίσης υπάρχει το πλοίο Psara Glory (παίρνει και αυτοκίνητα), το οποίο κάνει καθημερινά το δρομολόγιο Χίος (Βολισσός) – Ψαρά. Αν επιθυμείτε να κάνετε μονοήμερη εκδρομή στα Ψαρά από τη Χίο, τότε το ferry Psara Glory, σας αφήνει στα Ψαρά στις 10.30 και σας παίρνει, από τα Ψαρά για Χίο, στις 18.30.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Δήμος Ψαρών, τηλ.: 2274061101-2274350110, γρ. Δημάρχου

www.psaratravel.gr, Ναυτιλιακό Γραφείο Ψαρών,  τηλ. : 2274061351

www.hellenicseaweavs.gr

Σύλλογος «Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ», τηλ.: 2274061082

Πολιτιστικός Σύλλογος «ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΨΑΡΙΑΝΩΝ», τηλ.: 210-4961277

Αγροτικό Ιατρείο Ψαρών, τηλ.: 2274061277

Αρχαιολογικό Πάρκο Ψαρών, τηλ.: 2274061355

Αστυνομικός Σταθμός, τηλ.: 2274061222

Λιμενικός Σταθμός, τηλ.: 2274061336

Εκκλησία Ψαρών, τηλ.: 2274061184

Φυλάκιο Ψαρών, τηλ.: 2274061012

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

All rights reserved to Driverstories.gr